Wróć

Wyniki badań z SGGW Bolusa Wapniowego

 

Niniejszy artykuł został opracowany na podstawie raportu i wyników badań pod kierunkiem prof. dr hab. Mirosława Kleczkowskiego ,,Oceny laboratoryjnej i klinicznej Bolusa Wapniowego dla krów produkowanego przez firmę JFARM z siedzibą w Ostrołęce, ul. Magazynowa 1 A”. Badania zostały przeprowadzone w 2014 roku metodą in vivo dzięki współpracy ze Szkołą Główną Gospodarstwa Wiejskiego (Katedra Patologii i Diagnostyki Weterynaryjnej) w Warszawie.

 

 

1. Zjawisko parturient paresis – lepiej zapobiegać niż leczyć.

Porażenie poporodowe znane jest na świecie pod różnymi nazwami: milk fever, parturient paresis, parturient hypocalcemia, metkziekte, kalfziekte, fiévre vitulaire, paraplégie puérperalé, colasso puerperale i innymi.

Hipokalcemia to najczęściej występująca, podkliniczna forma niedoboru wapnia – bezobjawowa i nie wiemy, ze krowy w naszej oborze chorują dopóki nie położy się w dniu porodu parę krów, wykazując objawy kliniczne zalegania poporodowego. Chorobą interesowało się od dawna wielu polskich i zagranicznych lekarzy weterynarii – badaczy. Stanowi ona jedną form zaburzeń w przemianach wapnia. Choroba występuje na wszystkich kontynentach i obejmuje od 5 do 10% populacji krów w stadzie. Występuje najczęściej u krów powyżej trzeciego roku życia. Najczęściej między 3 a 6 porodem w wieku 5-10 lat. Biorą od uwagę rasę, najbardziej wrażliwe są krowy Jersey z uwagi na liczbę receptorów wit D3, która jest zredukowana, co zwiększa podatność na zachorowania. Najczęściej porażenie poporodowe pojawia się w okresie od kilku godzin przed porodem do 2 – 3 dni po porodzie. Ponadto możemy wyróżnić występowanie wielu zespołów i jednostek chorobowych tj. krzywica, śpiączka porodowa, zalegania na tle hipofosfatemii, zaleganie w okresach nie związanych z porodem.

 

2. Przyczyny

Do najważniejszych przyczyn występowania choroby zaliczamy:

  • podwyższone zapotrzebowanie organizmu na wapń dostępny,
  • niskie rezerwy ustrojowe wapnia (obniżenie rezerwy wymiennej Ca poniżej niezbędnego minimum),
  • wzmożone wydzielanie wapnia z siarą, a potem z mlekiem.

Przy wytwarzaniu siary w ilości wynoszącej ok. 10 kg na dobę, krowa wydala 10 razy więcej Ca niż go posiada w krążącej krwi (na 1 litr mleka wydala 1,2 g Ca i 0,95 g P ).

  • długotrwały niedobór żywieniowy Ca.

 

Ponadto do przyczyn zaliczmy takie choroby jak: zaburzenia czynności motorycznych przewodu pokarmowego (upośledzają aktywny transport Ca) i zbyt wysokie stężenie wapnia we krwi w momencie porodu, przy niskim stężeniu fosforu oraz wzrost stężenia Ca w diecie krów który zwiększa wydzielanie kalcytoniny, upośledzającej następnie reabsorpcję (wchłanianie zwrotne) Ca w cewkach nerkowych i zwiększającej wydalanie endogenne Ca w okresie szczytowego zapotrzebowania na pierwiastek. Kalcytonina nie obniża jednak wchłaniania wapnia z jelit. Kalcytonina ma działanie przeciwstawne do parathormonu. Zmniejszenie podaży Ca w diecie stymuluje sekrecję PTH, co wpływa korzystnie na uruchamianie rezerw ustrojowych. Oprócz tego normalne stężenie wapnia we krwi lub nawet podwyższone (hypercalcemia), przy obniżonym stężeniu we krwi fosforu przy braku zmian w stężeniu magnezu może przyczyniać się do powstawania choroby, jak również stopień nasilenia interakcji wapnia szczególnie z fosforem, sodem, potasem, magnezem, cynkiem i miedzią oraz nadmiernie alkaliczna dieta krów.

Do ważniejszych czynników predylekcyjnych zaliczamy: poród, początek laktacji, długość okresu zasuszania, wiek zwierząt, stosowanej diety.

 

3. Objawy kliniczne porażenia poporodowego.

Pod względem klinicznym wyróżniamy 3 stadia choroby.

W stadium pierwszym przybiera zazwyczaj formę utajoną. Dochodzi do obniżenie wydajności mlecznej. Ze strony układu pokarmowego występuje utrata apetytu oraz osłabienie przeżuwania. Ze strony układu nerwowego pojawia się niepokój i podniecenie zwierzęcia, lękliwe spojrzenie, przestępowanie z nogi na nogę, kręcenie się, drżenie mięśni, kładzenie się i wstawanie. W mleku dochodzi do wzrostu liczby komórek somatycznych.

W stadium drugim obserwujemy pozycję na ogół stojącą. Temperatura wewnętrzna ciała normie lub lekko obniżona. Krowy unikają kładzenie się. Podczas ruchu widać ociężałość. Wstają z trudnością. Zaleganie w pozycji mostkowej. Ze strony układu nerwowego obserwujemy porażenie wiotkie mięśni szkieletowych. Brak prób wstawania. Niedowłady. Porażenia i senność. Głowa oparta o żłób lub o klatkę piersiową. Czucie skóry w okolicy krzyżowej oraz kończyn miednicznych osłabione. Praca serca regularna a niekiedy kołacząca. Tętno w normie lub podwyższone. Zatrzymanie moczu. Wzrost liczby komórek somatycznych w mleku.

W stadium trzecim temperatura wewnętrzna ciała ulega obniżeniu. Śpiączka. Nasilone porażenia. Czucie skóry wyraźnie osłabione lub zniesione. Odruch powiekowy i rogówkowy osłabiony. Podczas pozycji leżącej występuje chrapanie i rzężenie. Oddychanie powierzchowne, nieregularne. Skóra chłodna na powierzchni na kończynach i na grzbiecie. Wzdęcie żwacza. Tętno przyśpieszone. Arytmia. Zastój krwi w żyle szyjnej zewnętrznej. Wiotkie i opróżnione.

 

4. Diagnostyka różnicowa

Kliniczna diagnostyka różnicowa u krów mlecznych jest niezwykle ważna ze względu na:

  • nietypowy niekiedy przebieg choroby,
  • duże podobieństwo niektórych objawów klinicznych występujących przy innych: chorobach metabolicznych centralnego układu nerwowego,ortopedycznych,pasożytniczych, zakaźnych

W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić choroby metaboliczne, niedoborowe, zatrucia oraz hpomagnezemię, tężyczkę pastwiskową, pierwotną hipofosfatemię, hemoglobinurie poporodową, zespół stłuszczenia wątroby, ketozę, niedobory miedzi, zatrucia, endotoksyny, mikotoksyny.

Ponadto należy uwzględniać schorzenia innych układów jak np.:

  1. układu rozrodczego oraz konsekwencje ciężkich porodów: wyczerpania poporodowe, urazy dróg rodnych, zatrzymanie łożyska, metritis, opóźniona inwolucja macicy.

  2. układu mięśniowo-kostnego: urazy miednicy oraz kończyn miednicznych, zwichnięcie stawu krzyżowo biodrowego oraz biodrowego, pęknięcia kości miednicznych, naderwanie mięśnia brzuchatego łydki, naderwanie mięśni przywodzicieli.

  3. układu nerwowego: porażenia nerwów centralnych oraz obwodowych.

  4. układu pokarmowego i reakcje ogólnoustrojowe: pęknięcia jelita cienkiego, inne morzyska, endopasożyty, wstrząs.

  5. gruczołu mlekowego i choroby ogólnoustrojowe, mastitis, choroby zakaźne.

 

5. Profilaktyka okresu okołoporodowego

Zapobieganie stanom niedoborowym polega na:

- właściwym zasuszania krów, a szczególnie na 2 – 3 tygodnie przed zacieleniem,

- zwróceniu uwagi aby postępujący wzrost pobierania z paszy energii i białka, w miarę zbliżania się do porodu, nie pociągał ze sobą większego przyjmowania wapnia,

- ograniczonej podaży Ca w okresie kilku tygodni przed porodem,

- zwiększona podaż wapnia w ostatnim tygodniu przed porodem w formie bolusów wapniowych,

- zwiększona podaż wapnia w okresie okołoporodowym (bezpośrednio po porodzie, w dniu porodu i bezpośrednio po porodzie) w stanach zagrożenia stada skutkami niedoboru wapnia np. w formie bolusów wapniowych ( nie należy podawać bolusów u krów porażonych lub z objawami klinicznymi porażenia poporodowego,

- stosowaniu diety anionowej w okresie okołoporodowym (kilka godzin przed porodem i po porodzie - po drugim udoju) można podawać bolusy wapniowe nawet trzykrotnie lub płyny doustne.

Celem tych działań byłoby podniesienie stężenia wapnia we krwi.

 

 

Celem badań przeprowadzonych bezpośrednio na krowach w SGGW w Warszawie była ocena wpływu uzupełnienia dawki pokarmowej krów o dodatkowe źródło wapnia i witaminy D3 zawartych w Bolusie Wapniowym JFARM na:

 

  1. stężenie Ca całkowitego, Ca zjonizowanego oraz Mg i P,

  2. stężenia witaminy D3 (1,25-OH-D3) we krwi krów,

  3. aktywności aminotransferazy asparaginowej, aminotransferazy alaninowej, fosfatazy zasadowej oraz stężenia albumin, mocznika kreatyniny, aktywności gammaglutamylotransferazy, kinazy kreatynowej oraz zawartości kwasu moczowego, białka całkowitego, glukozy i cholesterolu, zawartość triglicerydów i lipoprotein wysokiej gęstości we krwi krów,

  4. stężenie we krwi wybranych wskaźników hematologicznych takich jak: liczba białych krwinek, bezwzględna liczba limfocytów, bezwzględna liczba monocytów, bezwzględna liczba granulocytów, odsetek limfocytów w ogólnej liczbie krwinek białych i odsetek monocytów w ogólnej liczbie krwinek białych, odsetek granulocytów w ogólnej liczbie krwinek białych, średnia liczba czerwonych krwinek, średnia zawartość hemoglobiny, średni hematokryt, średnia objętość krwinki czerwonej i średnia masa hemoglobiny w erytrocytach, stężenie hemoglobiny w erytrocytach oraz liczba płytek we krwi krów.

  5. stan kliniczny krów.

 

 

OMÓWIENIE WYNIKÓW BADAŃ

Wyniki badań przedstawiają tabele 1-8 (całość dostępna u autora). Wśród krów biorących udział w doświadczeniu w ciągu roku poprzedzającego rozpoczęcie badań, odnotowano 5 przypadków zachorowań na porażenie poporodowego. Natomiast po podaniu bolusów wapniowych chorób tych w ciągu kolejnych 10 m-cy u tych samych krów nie odnotowano.

Podczas badania klinicznego 20 krów pierwszego dnia doświadczenia, objawów klinicznych choroby nie stwierdzono. Podczas badań klinicznych tych samych krów przeprowadzonych po upływie 10 m-cy od podania bolusów nie stwierdzono także jakichkolwiek objawów klinicznych choroby. Badania wykazały korzysnty wzrost poszczególnych wskaźników rozrodu oraz jakości mleka.

Można tu wyróżnić:

  • skrócenie okresu między wycieleniami,
  • szybsze wystąpienie rui po porodzie
  • większa skuteczność inseminacji i zużycie mniejszej porcji nasienia
  • spadek komórek somatycznych w mleku

Tabela. Charakterystyka wybranych wskaźników rozrodu krów oraz jakości mleka (n=20)

 

Lp

 

Średnia wartość wskaźnika

Przed podaniem bolusa

Po podaniu bolusa

Bolus Wapniowy Jfarm

(%) zmian

1.

Długość okresu międzywycieleniowego (dni)

402

388

-3,50

2.

Liczba dni do wystąpienia rui

35

29

-17,1

3.

% krów, u których ruja wystąpiła po porodzie

88

98

+11,4

4.

skuteczność 1 inseminacji, % krów

77

82

+6,5

5.

% krów, które zaszło w ciążę w ciągu 3 zabiegów

91

95

+4,4

6.

% krów brakowanych w wyniku zaburzeń w rozrodzie

9

8

-11,1

7.

średnia liczba porcji nasienia na skuteczne pokrycie

2,3

2,0

-13

8.

Kwasowość mleka

6,2?SH

6,5?SH

+4,84

9.

Średnia liczba komórek somatycznych w mleku (100 tyś.)

1,2

1.0

-16,7

 

Tabela. Średnie stężenie wapnia całkowitego, wapnia zjonizowanego oraz witaminy D3 we krwi krów (n=20).

 

Pobranie krwi

Wapń całkowity (mg/dl)

Wapń zjonizowany(mg/dl)

Witamina D3

(1,25-OH- D3) (µg/L)

X

SD

X

SD

x

SD

 

A

9,95

0,78

3,5

0,4

 

39,79

 

2,27

 

B

10,41

0,95

3, 6

0,4

-

-

 

C

*10,51

0,83

**4,0

0,4

*45,11

2,01

 

D

*11,49

0,95

**4,0

0,6

-

-

 

E

**11,72

0,82

*3,9

0,4

-

-

 

F

**11,52

1,02

**4, 5

0,2

*47,04

2,32

 

G

**10,25

0,74

**4,4

0,2

 

*49,45

 

3,76

 

 

Przedstawione wyniki badań obrazują bardzo korzystny wpływ wapnia i witaminy D3 zawartej w bolusach na stężenie tych składników we krwi krów. Już po 5 godzinach od podania pierwszego bolusa stężenie zarówno wapnia ogólnego jak i zjonizowanego oraz witaminy D3 uległo wyraźnemu podwyższeniu pomimo ze zaobserwowane różnice nie były statystycznie istotne. Natomiast w następnych przedziałach czasowych wzrost stężenia zarówno wapnia ogólnego jak i zjonizowanego był statystycznie istotny. Świadczy to o prawidłowo dobranych rodzajach związków chemicznych, wzajemnych proporcjach oraz dobrym rozpuszczaniu bolusa jak również wchłanianiu zawartych składników. Uzyskane wyniki badań potwierdzają podany przez producenta przeciętny czas rozpadu bolusa wynoszący od 35 do 40 min. od podania. Celem wykonanego profilu metabolicznego i hematologicznego jest ułatwienie krótkookresowej oceny funkcjonowania poszczególnych narządów i tkanek przed i po podanie wapnia i witaminy D3. Do najważniejszych zaliczamy: profil kontrolny (ogólny), profil nerkowy, profil wątrobowy, profil kostny, profil sercowy, profil lipidowy, profil tarczycowy. Średnia aktywność aminotransferazy asparaginowej, aminotransferazy alaninowej, fosfatazy zasadowej oraz stężenie albumin, mocznika, kreatyniny, aktywność gammaglutamylotransferazy, kinazy fosfokreatynowej oraz zawartość kwasu moczowego, białka całkowitego, glukozy, cholesterolu, triglicerydów, lipoprotein wysokiej gęstości oraz stężenia magnezu i fosforu w próbkach krwi pobranej w poszczególnych okresach doświadczenia mieści się w granicach referencyjnych. Świadczy to korzystnym przebiegu procesów metabolicznych w okresie stosowania bolusów wapniowych. Średnia liczba białych krwinek, bezwzględna liczba limfocytów, bezwzględna liczba monocytów, bezwzględna liczba granulocytów, odsetek limfocytów w ogólnej liczbie krwinek białych i odsetek monocytów w ogólnej liczbie krwinek białych, odsetek granulocytów w ogólnej liczbie krwinek białych, średnia liczba czerwonych krwinek, średnia zawartość hemoglobiny, średni hematokryt, średnia objętość krwinki czerwonej i średnia masa hemoglobiny w erytrocytach, średnie stężenie hemoglobiny w erytrocytach oraz liczba płytek we krwi w poszczególnych pobraniach od krów mieści się w granicach referencyjnych. brak ostrej reakcji metabolicznej ze strony poszczególnych narządów w wyniku zastosowanych bolusów stanowi istotny element świadczący o korzystnym oddziaływaniu środka na mechanizmy ogólnoustrojowe. Charakterystyka branych wskaźników rozrodu krów oraz jakości mleka przedstawia załącznik 8. Z tabeli wynika, że doszło do poprawy wskaźników rozrodu krów oraz jakości mleka u krów otrzymującej bolusy.

 

WNIOSKI

  • Podanie krowom dwóch bolusów wapniowych spowodowało wzrost stężenia zaobserwowany po 10 godzinach wapnia całkowitego, wapnia zjonizowanego oraz witaminy D3 we krwi krów. Podwyższone stężenie obydwu form wapnia we krwi po podaniu jednego bolusa utrzymywało się także w ciągu 24 godzin od jego podania
  • Podanie trzeciego bolusa po upływie 24 godzin od podania dwóch pierwszych przedłużyło utrzymywanie się podwyższonego stężenia wapnia całkowitego, wapnia zjonizowanego oraz witaminy D3 we krwi krów w ciągu 5, 10 i 24 godzin od podania trzeciego bolusa.
  • Uzyskane wyniki potwierdzają szybki rozkład bolusów w ciągu 35 do 40 min.
  • Uzyskane wyniki badań biochemicznych oraz hematologicznych potwierdziły brak ostrej reakcji metabolicznej ze strony poszczególnych narządów i tkanek w wyniku zastosowanych bolusów.
  • Badania kliniczne wykazały brak jakichkolwiek objawów świadczących o ujemnym wpływie bolusów.
  • Pod wpływem zastosowanych bolusów zaobserwowano poprawę wybranych wskaźników rozrodu krów jak również wskaźników mleka.

 

Galeria zdjęć

JFARM Józef Gręda realizuje Projekt zatytułowany:

"Ugruntowanie pozycji lidera firmy JFARM poprzez kompleksowe działania inwestycyjne
mające na celu poszerzenie przestrzeni produkcyjnej o wyniki własnych innowacyjnych prac badawczo-rozwojowych"